Business Structure – Sole Trader

Ông bà ta có câu “phi thương, bất phú”, kinh doanh buôn bán hay một nghề tay trái để kiếm thêm thu nhập là một việc làm rất phổ biến. Có lẽ, không ít lần bạn đã nghe loáng thoáng các tên như là: sole trader, company, partnership hay trust. Nhưng không thực sự hiểu rõ sự khác nhau giữa các mô hình kinh doanh (business structure), lợi thế và điểm yếu của từng mô hình. Vina Accountant sẽ thực hiên một loạt bài về các mô hình kinh doanh (business structure), để từ đó bạn có thể chọn được ra mô hình phù hơp nhất cho công việc kinh doanh của mình.
Sole trader là mô hình đơn giản nhất, khi bạn bán sản phẩm hoặc dịch vụ dưới tên cá nhân. Tất cả các quyết định kinh doanh được đưa ra bởi bạn và toàn bộ trách nhiệm liên quan đến công việc ấy cũng thuộc về bạn. Cuối mỗi năm tài khoán (financial year) (thường là từ 1 tháng 4 đến 31 tháng 3 của năm kế tiếp), bạn sẽ phải làm quyết toán thuế cuối cho cá nhân (IR3). Thuế lũy tiến (marginal personal tax rate) sẽ đánh trên tổng phần thu nhập trừ các chi phí liên quan đến.
Điểm lợi thế của sole trader là vô cùng đơn giản để set up, bạn không cần phải đăng kí hay báo cáo cho bất kì cơ quan nào về việc kinh doanh của mình. Chỉ trừ trường hợp, nếu ngành của bạn có những yêu cầu cụ thể (như an toàn thực phẩm, luật về người lao động nếu bạn tuyển người). Hoặc nếu bạn cảm thấy hoạt động kinh doanh của mình có khả năng hoặc đã vượt mức doanh thu $60,000 một năm, thì bạn được yêu cầu phải đăng kí GST. Dưới hình thức sole trader, bạn không phải đăng kí số IRD mới mà sử dụng luôn số IRD cá nhân. Vì thế tiền làm sổ sách (compliance cost) là rất ít hoặc bằng 0, vì bạn có thể tự làm.
Ngoài ra, khi bạn muốn dừng công việc kinh doanh, thủ tục cũng vô cùng đơn giản. Tất cả những gì cần làm là khai thuế cá nhân cuối năm (bao gồm lợi nhuận kinh doanh năm đó) và deregister GST (nếu bạn đăng kí GST trước đó). Vì việc mở và đóng vô cùng đơn giản, sole trader cực kì phù hợp cho những ai muốn thử nghiệm những ý tưởng kinh doanh mới, sau một thời gian nhất định, nếu ý tưởng thành công hoặc có nhiều triển vọng, bạn có thể xem xét nâng cấp nên một mô hình mới phức tạp hơn, lý do là vì một số bất lợi của của sole trader mình sẽ nói ở bên dưới.
Sự đơn giản của sole trader nhiều khi không đem lại lợi ích tối đa về mặt thuế. Thếu lũy tiến cá nhân (personal marginal tax rate) quy định, phần thu nhập trên $48,000 sẽ đánh thuế ở mức 30%, từ $70,000 đến $180,000 đánh ở mức 33% và từ mức $180,000 trở lên đánh ở mức 39%. Trong khi đó, nếu so sánh với mô hình (Company), thuế luôn ở mức 28% một năm. Vì vậy nếu thu nhập từ công việc kinh doanh của bạn từ $48,000 trở lên, bạn nên xem xét các mô hình khác phức tạp hơn cụ thể là company.
Unlimited liability (nợ không giới hạn) được xem là bất lợi lớn nhất của mô hình sole trader, có nghĩa là, cá nhân bạn phải chịu trách nhiệm toàn bộ và không giới hạn cho các hoạt động kinh doanh. Khi việc không may xảy ra, bạn có thể phải bán tài sản cá nhân như nhà và xe để trả nợ. Ví dụ cụ thể như, nếu bạn bán đồ ăn, không may người ăn bị ngộ độc thực phẩm. Họ quyết định kiện và đòi bồi thường. Bạn có thể phải bán tài sản cá nhân để settle vụ kiện. Hoặc nếu bạn nợ tiền mua hàng và không có khả năng chi trả, chủ nợ biết bạn có tài sản, họ có thể yêu cầu tòa bán tài sản cá nhân của bạn để trả nợ.
Điểm bất lợi thứ ba của sole trader là khó cho việc gọi thêm vốn hoặc thoái vốn. Ý tưởng kinh doanh của bạn có thể hay, nhưng không đủ vốn để làm. Nếu là company, bạn có thể bán cổ phần hoặc phát hành thêm cổ phiếu nếu có người muốn đầu tư thêm. Ngược lại, khi muốn thoái vốn, sole trader không cho bạn lựa chọn này.
Hy vọng bài viết cho bạn một vài thông tin hữu ích, với tư tưởng “Start Small, Finish Big”. Sole Trader sẽ phù hợp trong một giai đoạn nhất định, hiểu rõ từng mô hình, sẽ giúp bạn phát triển và bảo vệ thành quả của mình một cách hiệu quả nhất.